این جهان کوه است وفعل ما ندا            سوی ما باز آید ندا ها را صدا

ما هر چه انجام بدهیم برای خوداست

چو بد کردی مباش ایمن ز آفات

                                    که واجب شد طبیعت را مکافات

سپهر، آیینه عدل است ، شاید

                                    که هر چه از تو بیند وا نماید

قرآن میگوید :اگر خوبی کنیدبخودخوبی کردید

چو نیکی کنی نیکی آید بَرت

                                     بدی را بدی باشد اندر خورت

گر ایمن کنی مردمان را به داد

                                   خود ایمن بخسبی و از داد شاد

آنچه ما میکنیم از ما خواهد ماند

بد ونیک ماند زما یادگار

                             تو تخم بدی تا توانی مکار

وقتی که میماند چرا بدی بماند انسان با رفتارش میتواند دشمن را دوست ودوست را دشمن کند

با دوست چو بد کنی شود دشمن تو

                                 با دشمن اگر نیک کنی گردد دوست

دنیا، دار مکافات و سراى عقوبت است‏

حفص بن غیاث از امام صادق علیه السّلام روایت کرده است که فرمود: خداوند در ضمن مناجات به موسى علیه السّلام فرمود: اى موسى! دنیا، دار مکافات (و سراى عقوبت) است، که من در آن آدم را به خاطر ترک اولى (خوردن گندم) به کیفر رساندم، و دنیا و آنچه را که در آن است مورد لعنت (و نفرت) خود قرار دادم، مگر چیزى که از براى من باشد. اى موسى! براستى که بندگان نیکوکار و شایسته من به همان اندازه‏اى که مرا شناختند، از دنیا (و دلبستگیهاى آن) کناره گرفتند و دیگران در آن به همان اندازه‏اى که نسبت به من بیگانه بودند، به دنیا روى آوردند؛ و هیچ یک از آفریده‏هاى من دنیا را در نظر خود بزرگ نشمرده است و از آن روى‏ خوش دیده باشد، و کسى که آن را ناچیز پنداشته از (نعمتهاى) آن بهره‏مند شده است.

خداوند متعال مى‏فرماید:

فَکُلًّا أَخَذْنا بِذَنْبِهِ فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنا عَلَیْهِ حاصِباً وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّیْحَةُ وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِهِ الْأَرْضَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا وَ ما کانَ اللَّهُ لِیَظْلِمَهُمْ وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ :

ما هر یک از آنان را به گناهان گرفتیم، بر بعضى از آنها طوفانى از سنگریزه فرستادیم و بعضى از آنان را صیحه آسمانى فرو گرفت و بعضى دیگر را در زمین فرو بردیم و بعضى را غرق کردیم، خداوند هرگز به آنها ستم نکرد، ولى آنها خودشان بر خود ستم مى‏کردند! پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلم فرمود: در میان امت من ذلّت و تهمت آشکار مى‏گردد.

پرسیدند: در چه زمانى؟ فرمود: آنگاه که غنا و زنان خواننده و خوردن شراب در میان مردم معمول گردد، سوگند به خدا کسانى از امّت من، به عیش و نوش و هوسرانى سرگرم مى‏شوند و اموال خود را در این راهها صرف‏ مى‏کنند، و (بسان) خوک و میمون مى‏گردند (و عملشان مانند این حیوانات است) زیرا حرام را حلال مى‏دانند، و زنان خواننده را (به همسرى) مى‏گیرند و شراب مى‏نوشند و ربا مى‏خورند و ابریشم مى‏پوشند. و فرمود: هنگامى که حاکم ستم روا دارد، باران کم مى‏بارد و زمانى که با «اهل ذمّه»  به نیرنگ عمل کنند، دشمن بر آنان چیره مى‏گردد و چون آشکارا گناه صورت بگیرد، زلزله مى‏آید و چون امر به معروف متروک گردد، حریم (خدا و مردم) شکسته شود، پس ابتداء تغییر از مسیر حق و بعد انذار و نصیحت مى‏شوند، (که اگر نپذیرفتند) نابود مى‏گردند. (پس در مجموع از خدا دور شدن باعث تباهى است).

یکى از پادشاهان بنى اسرائیل ، خانه اى ساخت و در وسعت و تزیین آن ، سعى بسیار کرد. پس دستور داد، تا از عیب آن جویا شوند و هیچکس بر آن عیبى نگرفت جز سه زاهد که گفتند: در آن ، دو عیب هست . یکى این که ویران مى شود و دیگرى آن که صاحبش مى میرد. پادشاه گفت : خانه اى هست که از این دو عیب در امان باشد؟ و آنان گفتند: ارى . خانه آخرت ! پس ، پادشاه سلطنت را رها کرد و با آنان به عبادت پرداخت . پس از چندى ، آنان را وداع گفت . گفتند از ما چه دیدى که ترا ناخوش آمد؟ گفت : هیچ ! جز این که مرا مى شناسید و اکرام مى کنید. پس ، با کسى مى نشینم که مرا نشناسد.
اى خواجه ! به کوى اهل دل منزل کن !

                                        وز پهلوى اهل دل ، دلى حاصل کن !

خواهى بینى جمال معشوق ازل                   

                                                                   آیینه تو دلست ، رو در دل کن !

دو نکته

 اول : یکى از حکما، دنیا را به عالم خواب تشبیه نموده که آدمى در آن حال هر چه از خوشى و ناخوشى مى بیند و خیال مى کند که آنها حقیقت دارند همین که بیدار شد اثرى از آنها نمى بیند. این دنیا نیز همین طور است ؛ همچنانکه روایت شده : الناس نیام فاذا ماتوا انتبهوا: (1) همه مردم در خوابند، وقتى مردند، مى دانند و هوشیار مى گردند (که تخت و تاج و ملک مال همه بى اثر و از آنها سودى نمى برند). این قدر طول امل ره مى دهى در دل چرا

مصحف خود را به این خط مى کنى باطل چرا

عیش دنیا احتلام خواب غفلت بیش نیست

از خیالى این قدر آلودگى اى دل چرا

دوم : منقول است پیغمبر اکرم (صلى الله علیه و آله و سلم ) بر روى حصیرى خوابیده بود و پهلوى مبارکش نقش حصیر گرفته بود، عمر گفت : یا نبى الله ! چه شود اگر بر فرش از این نرمتر خوابى ؟)): سرور کاینات فرمودند: مالى و للدنیا ما مثلى و مثل الدنیا الا کراکب سار فى یوم صائف فاستظل تحت شجره ساعه من نهار ثم راح و ترکها؛ (1) مرا با دنیا چه کار! مثل دنیا نیست مگر مانند سوارى که در روز گرمى به راه رود و ساعتى در سایه درختى توقف کند، و بعد از آن به راه خود رود و آن درخت را واگذارد. حاصل اینکه آدمى مسافرى است که از دیار نیستى به این دنیا مى آید و به شهرستان عالم جاودانى مى رود و این دنیا به مثابه درختى است که بر سر راه واقع شده ، در آن مقدار کوتاهى توقف مى کند و روانه مقصد مى شود، و همچنانکه آدمى نباید در بین راه منزب کند و آنجا را براى خود محل و ماءوى قرار دهد، همچنین نباید انسان این قدر علاقه جاودانه بگستراند؛ زیرا عاقل و دانا فکر مى کند جایى که مردم هر دو احتمال کوچ کردن در آن مى دهند رحل اقامت انداختن و متوجه مقصد نشدن و مملکت باقى را فراموش کردن از طریقه عقل و دانش بیرون است . بعضى دنیا را به ((سایه )) تمثیل کرده اند که در واقع متحرک و روان است و در نظر ساکن